Waterafvoer tuin zonder riool: infiltratie op zandgrond in Bilthoven
Op zandgrond zakt regenwater vaak goed weg via grind, een infiltratiekrat of een wadi. Bij een hoge grondwaterstand werkt dit minder goed.
Zonder riool voert u regenwater in de tuin af door het op uw eigen grond te laten wegzakken. Dat kan via een grindkoffer, infiltratiekratten, een wadi of simpelweg minder tegels. In Bilthoven werkt dat vaak goed, omdat het grootste deel van de gemeente De Bilt op zandgrond ligt. Toch is het geen vanzelfsprekendheid. De gemeente noemt de Julianalaan en de Leijenseweg als knelpunten voor wateroverlast. Na de zeer natte winter raakte de bodem in maart 2024 zo verzadigd dat regen niet meer kon wegzakken. Ook de gemeente haalt zelf regenwater van het riool, bijvoorbeeld bij de Koperwieklaan. In dit artikel leest u hoe infiltratie werkt en hoe u ziet of uw tuin het water aankan. U leest ook wat u zelf kunt doen, wanneer u hulp nodig heeft en wie wat betaalt.
Hoe werkt waterafvoer in de tuin zonder riool?
Waterafvoer zonder riool betekent dat regenwater van dak, terras en paden op uw eigen grond de bodem in zakt. Het water gaat dus niet naar het riool. Dat heet infiltratie. U zorgt voor opvang en tijdelijke berging, de bodem doet de rest. Er zijn een paar bekende oplossingen. Een regenpijp kan uitkomen in een grindkoffer. Dat is een kuil vol grind, verpakt in doek, die water opvangt en langzaam afgeeft. Infiltratiekratten werken op dezelfde manier, maar bergen meer water in dezelfde ruimte. Een wadi is een lage, begroeide plek in de tuin. Na een bui blijft het water daar even staan en zakt het daarna weg. Daarnaast helpt het om tegels te vervangen door gras, beplanting of halfverharding. Dan kan regen direct de grond in. Belangrijk is het verschil tussen regenwater en afvalwater. Water uit toilet, douche, keuken en wasmachine hoort altijd in het vuilwaterriool. Alleen schoon hemelwater mag de bodem in. Koppelt u een regenpijp af, dan haalt u dus alleen dat schone water van het riool. Bij hevige regen blijft er dan meer ruimte in het riool voor afvalwater. Het regenwater blijft in de buurt waar het valt en vult het grondwater aan.
Hoe herkent u dat uw tuin water slecht afvoert?
Slechte waterafvoer herkent u aan plassen die uren na een bui blijven staan en aan een drassig gazon. Ook mos tussen de tegels en een grindkoffer die bij elke bui overloopt zijn signalen. Water dat richting de gevel stroomt vraagt directe aandacht. Kijk na een flinke regenbui hoe lang het duurt voordat de plassen weg zijn. Zakt het water snel weg, dan doet de bodem zijn werk. Blijft het staan, dan kan dat verschillende oorzaken hebben. De grond kan verdicht zijn, bijvoorbeeld onder een oud terras of waar zware machines hebben gereden. Een bestaande grindkoffer kan dichtgeslibd zijn met zand, blad en fijn vuil. Ook kan een regenpijp verstopt zijn, zodat het water over de goot loopt in plaats van in de opvang. Er is ook een oorzaak waar u zelf niets aan doet: hoog grondwater. Zit de bodem al vol water, dan kan regen er niet meer in. Vocht in de kruipruimte of kelder na een natte periode wijst daar vaak op. Twijfelt u of het probleem in de tuin zit of in de afvoerleiding? Kijk dan in het ontstoppingsputje bij de erfgrens. Volgens de gemeente De Bilt zit een verstopping op eigen terrein of in de woning als dat putje (bijna) droog is.
Waarom werkt infiltratie op zandgrond in Bilthoven meestal goed?
Infiltratie werkt hier meestal goed, omdat het grootste deel van de gemeente De Bilt op zandgrond ligt. Zand laat water veel sneller door dan klei of veen. Een grindkoffer of wadi loopt daardoor na een bui relatief snel leeg. Dat staat in het Water- en Rioleringsplan 2022-2026 van de gemeente. Voor u betekent dit dat afkoppelen vaak een reële optie is. De gemeente doet het zelf ook. Bij de herinrichting van de Koperwieklaan wordt regenwater losgehaald van het vuilwaterriool. Het gaat daar via infiltratie en wadi's de grond in. Zandgrond is wel geen garantie. Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden meldt dat vooral op de flanken van de Utrechtse Heuvelrug water in kelders of kruipruimtes komt. Na lange natte periodes kan het grondwater zo hoog staan dat de bodem verzadigd raakt. Dat gebeurde in maart 2024, na de natste wintermaanden sinds 1906. Volgens de lokale krant kunnen leidingen in de kruipruimte kapotgaan als zulke omstandigheden lang aanhouden. Een infiltratievoorziening die al vol grondwater staat, bergt geen extra regen meer. Houd bij het ontwerp daarom rekening met de natste periode van het jaar, niet met een droge zomer. Zo voorkomt u dat de oplossing juist faalt wanneer u haar het hardst nodig heeft.
Waar in Bilthoven vraagt infiltratie extra aandacht?
Extra aandacht is nodig in De Leijen, waar de bodem een andere geschiedenis heeft. Hetzelfde geldt rond de Julianalaan en de Leijenseweg, die de gemeente als knelpunten voor wateroverlast noemt. Ook in lanen met veel grote bomen vraagt infiltratie extra zorg. De Leijen was tot de jaren zeventig weiland, akkers en hakhout. De naam verwijst naar zwarte turf die er werd gevonden. Turf houdt water vast in plaats van het door te laten. De ondergrond in uw tuin kan daar dus minder goed water doorlaten dan het zand elders in de gemeente. Doe daarom altijd eerst een proef voordat u gaat bouwen. In de oudere villawijken in Bilthoven-Noord, met brede lanen en veel bomen, speelt iets anders. Boomwortels zoeken vocht en kunnen een grindkoffer of drainagebuis binnendringen. Houd daarom ruim afstand tot grote bomen. Bij parkeergarage De Kwinkelier zijn eerder ook kelders en kruipruimtes ondergelopen, waarschijnlijk door extreem hoog grondwater. Woont u in een buurt waar dat speelt? Leg infiltratie dan niet vlak naast de woning aan. Voor de Julianalaan en de Leyenseweg heeft de gemeente investeringen opgenomen in het rioleringsplan. Tot die werken klaar zijn, helpt elke bui die u in de eigen tuin vasthoudt om het riool in de straat te ontlasten.
Wat kunt u zelf doen aan waterafvoer zonder riool?
Zelf kunt u veel bereiken met minder verharding, een regenton en een eenvoudige grindkoffer of wadi. Begin klein en kijk na een paar buien hoe uw tuin reageert. Stap één is een proef. Graaf een gat op de plek waar u water wilt laten wegzakken en vul het met water. Kijk dan hoe snel het zakt. Blijft het lang staan, dan is die plek ongeschikt. Of u moet breder werken. Stap twee is minder tegels. Elke vierkante meter beplanting of gras neemt regen direct op. Stap drie is een regenton aan de regenpijp. Geef die een overloop naar een border of grindkoffer, zodat de ton bij een flinke bui niet tegen de gevel overstroomt. Stap vier is de grindkoffer zelf. Leg hem op afstand van de woning en de kruipruimte. Wikkel het grind in doek om dichtslibben te voorkomen. Zet ook een bladvanger op de regenpijp. Een wadi past goed in een lager deel van het gazon, met planten die tegen natte voeten kunnen. Houd er rekening mee dat de gemeente De Bilt op dit moment geen subsidie geeft voor regentonnen of groene daken. Werk nooit aan een aansluiting op het riool zonder te weten welke leiding u voor u heeft.
Wanneer heeft u een vakman nodig bij waterafvoer?
Een vakman is nodig als u een regenpijp wilt loskoppelen van de bestaande afvoer. Dat geldt ook als water terugloopt in huis of als u niet weet welke leiding regenwater en welke afvalwater afvoert. Bij water in de kruipruimte of een putje dat steeds volloopt, is deskundig advies ook verstandig. Bij afkoppelen moet de oude aansluiting goed worden afgedicht. Anders kan rioollucht naar buiten komen of zand de leiding in spoelen. In bebouwing die ouder is dan enkele tientallen jaren ligt meestal een gemengd stelsel. Regenwater en afvalwater lopen dan door dezelfde buis. Denk aan de vooroorlogse villa's in Bilthoven-Noord en Bilthoven-Zuid. Niet iedereen weet precies waar die leidingen lopen. Eerst uitzoeken hoe de afvoer in elkaar zit, voorkomt dat u per ongeluk afvalwater de tuin in stuurt. Werkt een bestaande grindkoffer of drainage niet meer? Laat dan eerst kijken of de toevoer verstopt is voordat u gaat graven. Vaak zit het probleem in een vervuilde regenpijp of een dichtgeslibde aanvoerbuis. Dat is sneller en goedkoper opgelost dan een nieuwe voorziening. Met 30 jaar ervaring in afvoeren kunnen wij ook beoordelen of een verstopping op uw terrein zit of in het gemeentelijke deel. Dat laatste meldt u bij de gemeente.
Wat kost hulp bij waterafvoer en wie betaalt wat?
Bij ons betaalt u een starttarief van 150 euro en daarna 25 euro per kwartier. De totale prijs hangt dus af van hoe lang het werk duurt. Werk op uw eigen terrein betaalt u altijd zelf. Een verstopte regenpijp is sneller verholpen dan het uitzoeken van een onbekende leiding. Vraag daarom vooraf hoe het werk wordt aangepakt. Bel 030-7600348 en beschrijf wat u ziet. Dan kunnen wij inschatten wat er nodig is. Voor de verdeling van de kosten gelden de regels van de gemeente De Bilt. De gemeente is verantwoordelijk voor het hoofdriool en voor het stuk tussen het hoofdriool en uw erfgrens. Zit de verstopping daar, meld het dan op 030 - 228 94 11 tijdens kantooruren of 06 55 87 67 75 daarbuiten. De gemeente lost dat kosteloos op. Alleen haar eigen aannemer mag aan dat deel werken. Schakelt u voor het gemeentelijke deel zelf een bedrijf in, dan betaalt u alles zelf. Heeft u geen ontstoppingsputje? Dan moet de leiding bij de perceelgrens worden opengegraven. Die kosten zijn altijd voor u, ook als de verstopping bij de gemeente blijkt te zitten. De rioolheffing hangt af van uw waterverbruik. Afkoppelen verandert die heffing dus niet.
Hoe voorkomt u wateroverlast in uw tuin blijvend?
U voorkomt blijvende wateroverlast door uw infiltratievoorziening te onderhouden en genoeg berging te maken voor zware buien. Werk daarnaast samen met de buren. Een eenmalige aanleg zonder onderhoud slibt op den duur dicht. Maak bladvangers en goten vooral in de herfst schoon. Juist in groene lanen vol bomen valt veel blad. Kijk eens per jaar na een flinke bui of de grindkoffer of wadi nog snel leegloopt. Gaat dat steeds trager, dan zit er vuil in de toevoer of in het grind. Voor de omvang van uw berging biedt het rioleringsplan een houvast. Bij nieuwbouw vraagt de gemeente om 45 millimeter waterberging op eigen terrein. Voor een bestaande woning is dat geen plicht, maar wel een bruikbare maatstaf. Houd ook rekening met grondwater. Na natte winters kan een voorziening tijdelijk vol staan. Zorg daarom voor een veilige overloop naar een lager deel van de tuin, weg van de gevel. Wilt u met de straat iets doen? Via de Subsidieregeling Blauwe Bewonersinitiatieven stelt Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden 200.000 euro beschikbaar voor projecten die regenwater vertraagd afvoeren. Aanvragen kan sinds 23-1-2025. U heeft wel een groep van minimaal 8 inwoners nodig.
Samenvatting
Regenwater zonder riool afvoeren kan hier vaak goed, dankzij de zandgrond in de gemeente De Bilt. Werk in stappen. Eén: kijk na een bui waar het water blijft staan. Twee: doe een proef met een gat vol water, zeker in De Leijen of bij veel bomen. Drie: haal tegels weg en plaats een regenton met overloop. Vier: leg een grindkoffer of wadi aan op afstand van de woning. Vijf: laat afkoppelen of onduidelijke leidingen door een vakman bekijken. Zes: meld verstoppingen in het gemeentelijke deel bij de gemeente. Zeven: houd goten, bladvangers en grind schoon. Twijfelt u? Bel 030-7600348.
Veelgestelde vragen
Mag ik mijn regenpijp zelf afkoppelen van het riool?
Krijg ik subsidie voor een regenton in de gemeente De Bilt?
Waarom staat mijn grindkoffer vol water na een natte winter?
Wat kost het als u een verstopte afvoer in de tuin komt bekijken?
Bronnen
- Water- en Rioleringsplan 2022-2026 gemeente De Bilt — Het gemeentelijke plan beschrijft de zandgrond, de knelpunten voor wateroverlast en de eis van 45 millimeter waterberging bij nieuwbouw.
- Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden over grondwateroverlast — Het waterschap legt uit waar grondwater in kelders en kruipruimtes komt, vooral op de flanken van de Utrechtse Heuvelrug.
- Herinrichting Koperwieklaan Bilthoven — De gemeente beschrijft hoe regenwater daar wordt afgekoppeld van het vuilwaterriool met infiltratie en wadi's.
- Gemeente De Bilt over subsidies voor duurzaamheid — Op deze pagina staat dat de gemeente op dit moment geen subsidie geeft voor groene daken of regentonnen.
Vragen over uw situatie?
Eigen leiding of gemeentelijk riool? Bel 24/7 en u spreekt direct een monteur.
Bel 030-7600348